پیشه وری می خواست فرقه دمکرات مجلس شورای ملی ایران را احیا کند
پیشه وری می خواست فرقه دمکرات مجلس شورای ملی ایران را احیا کند
در کتاب
نا گفته های دو پهلوی
نوشته نجفقلی پسیان
چاپ سوم ۱۳۹۰ نشرثالث صفحات ۶۶۱ و ۶۶۲
که تصویر زیر مربوط به آن صفحات است.
پیشه وری می خواست فرقه دمکرات مجلس شورای ملی ایران را احیا کند و او دمکراسی را برای تمام ایران می خواست.
ارتجاع ایرانی با توظئه سکوت در مورد اهداف پیشه وری فقط سعی دارد که او را مزدور شوروی بنامد.
فرقه دموکرات ایران یا حزب دموکرات عامیون، از احزاب سیاسی دوره مشروطهٔ ایران بود که به دست مشروطهخواهان تأسیس شد و به نقل از محمدتقی بهار: «در سال اول فتح تهران رجب ۱۳۲۷ قمری مطابق ۱۹۰۸ میلادی در ایران دو حزب پیدا شد: یکی انقلابی دیگری اعتدالی و در همان سال بعد از افتتاح مجلس دوم این دو حزب به اسم دموکرات عامیون و اجتماعیون اعتدالیون رسمی شد و خود را به مجلس معرفی کردند».[۱۵]
این حزب توسط بازماندگان مشروطه خواه در جریان انتخابات مجلس دوم مشروطه تأسیس شد. در جریان این انتخابات احزاب نوپایی به وجود آمدند از جمله فرقه
عامیون (دموکرات) که مشی سوسیال دموکرات داشت و در مقابل فرقه اعتدالیون که محافظهکار بهشمار میرفت.
ساختار و اندیشهها
افکار و عقاید فرقه دموکرات برگرفته از افکار سیاسی حزب سوسیال دموکرات قفقاز بود. سیدجلیل اردبیلی، سید حسن تقیزاده، ابراهیم حکیمی، محمدتقی بهار، حسینقلی خان نواب، سلیمانمیرزا اسکندری، وحید الملک، سید محمدرضا مساوات و محمد خیابانی رؤسای فرقه دموکرات بودند.
مرام نام فرقه دموکرات:
- تفکیک کامل قوای سیاسی از روحانیون
- ایجاد نظم اجباری و برچیده کردن نظام فئودالی
- تقسیم املاک بین مردم
- قانون منع احتکار و تعلیم اجباری و بانک فلاحتی
- ترجیح مالیات مستقیم بر غیرمستقیم
- مخالفت با مجلس اعیان (مجلس سنا) که ضد نظام کمونیستی و ضد نظام سرمایهداری بود
فرقه دموکرات مورد هجوم علما و گروه انبوهی از رعایا و توده قرار گرفت اما موفق شدند در مجلس فراکسیونی ۲۸ نفری به وجود آورند.
فرقه دموکرات چند روزنامه به نام «روزنامه ایران نو» در تهران «روزنامه شفق» در تبریز «روزنامه نوبهار» در خراسان منتشر میساخت و مخالفین خود را با عناوین محافظه کار، مرتجع، آخوند، سرمایهدار، اشراف و اعیان به باد انتقاد میگرفت. اما برنامه فرقه دموکرات با مخالفت ائتلافی از محافظه کاران به رهبری بهبهانی و روحانیون دیگر و همچنین اشراف زمیندار، سران عشایر و حتی بعضی از تاجران و اصناف مواجه شد.
برنامه رادیکال فرقه دموکرات برای ایجاد دگرگونیهای اجتماعی شامل تصویب علنی قوانین مربوط به تفکیک دین از دولت، کاهش اقتدار محلی بعضی از سران عشایر و نیز تعریف جدیدی از ملیت بود که فراتر از وابستگیهای مذهبی و قومی بود.
طبق نظر ملکزاده، فرقه دموکرات که برنامه ای سوسیال دموکرات داشت، به دلیل ترس از واکنش منفی مردم عنوان دموکرات را به جای سوسیال دموکرات برای خود انتخاب کرد. بیشتر دموکراتهای مجلس به عنوان منتقدان علنی حکومت در مشروطه اول شهرت داشتند.
اعضاء
زمینه قومی نمایندگان در انتخابات آنها تأثیر داشت. همه دموکراتها بجز یک نفر یا از مناطق شمال یا شمال غربی یا شمال شرقی بودند.
حسینقلی نواب که لیبرال، محصل در اروپا و عضو وابسته سفارت بریتانیا بود، عضو کمیته ملی انقلاب و نماینده مجلس اول نیز بود. بعد از کودتای ۱۲۸۷ نواب به صورت مشروطه خواه برجستهای در تهران قد علم کرد.
سلیمانمیرزا اسکندری نوه فتحعلی شاه قاجار نیز عضو کمیته ملی انقلاب و سر دبیر نشریه حقوق بود. او یکی از رادیکالترین دموکراتها به حساب میآمد و در تابستان ۱۲۸۹ رهبر حزب در مجلس شد.
وحید الملک شیبانی همکار نزدیک حسن تقیزاده، در کمبریج در نزد براون در رشته تاریخ و ادبیات انگلستان تحصیل کرده بود. شیبانی بعد از کودتای ۱۲۸۷ سلسله مقالههایی در روزنامه تایمز نوشت. او و سلیمانمیرزا اسکندری دو نفر از بهترین خطیبان مجلس بودند و بارها مانع اوجگیری قدرت اعتدالیون شدند.
محمدرضا مساوات نیز عضو کمیته ملی انقلاب و سردبیر نشریه مساوات بود که یکی از روزنامههای مهم رادیکال در مشروطه اول بهشمار میآمد.
ابراهیم حکیمی، حکیم الملک طبیب مخصوص مظفرالدین شاه قاجار که حامی هنر بود و بعداً مدرسه نقاشی کمال الملک و موزه صنایع زیبا را تأسیس کرد که پیشگام تربیت انواع هنرمند در رشتههای مختلف شدند.
حزب دموکرات چندین عضو برجسته مذهبی نیز داشت. هر چند که در مرام نامه فرقه از تفکیک دین از دولت یاد شده بود. احمد قزوینی از علمای مشروطه خواه نجف که در جنگ تبریز شرکت کرده بود و شیخ ابراهیم زنجانی که پسر یکی از روحانیون برجسته بود اما خودش فراماسون محسوب میشد و عضو مجلس اول هم شده بود ضمن اینکه زنجانی در محکمه ویژهای که شیخ فضلالله نوری را محکوم کرد و مدعی العموم بود.[نیازمند منبع]
محمد خیابانی که بیشتر به نفع دموکراتها رأی میداد، عضو انجمن تبریز بود. او روحانی خوشنام و از خطیبان نیرومند آذربایجان بود که در زمان جنگ داخلی به صفوف رزمندگان مجاهدین پیوسته بود که میگفتند که عضو فرقه اجتماعیون عامیون است. یک دهه بعد، او رهبر نهضت ملی در آذربایجان شد که قیام خیابانی نام گرفت.
حیدر لطیفیان از رهبران نبرد رباطکریم در مقابل نیروهای روسیه در طی جنگ جهانی اول، از حامیان این فرقه بودهاست.
برخی از اعضای فرقه دموکرات بعداً حزب سوسیالیست و حزب تجدد را تشکیل دادند.[۱۶]
صولت الدوله قشقایی هم عضو این فرقه بود هر چند که در برنامه حزبی محدود کردن عشایر از اصول کار بود
------------------------------------------------------
شکیل فرقه دموکرات مستقل ایران و نقش آن در طرح جمهوریخواهی
زمینههای شکلگیری فرقه دموکرات مستقل
در اوایل سال ۱۳۰۰ شمسی (۱۳۴۰ قمری)، یکی از مهمترین مسائل سیاسی ایران، طرح جمهوریخواهی بود. این ایده نه تنها توسط سوسیالیستها و اصلاحطلبان، بلکه توسط افرادی که با حمایت رضا خان سردار سپه و نفوذ نظامیان به مجلس شورای ملی راه یافته بودند، دنبال میشد. در این میان، گروهی از نمایندگان مجلس چهارم که در فراکسیون اقلیت حضور داشتند، تشکلی با عنوان «فرقه دموکرات مستقل ایران» را پایهگذاری کردند. این تشکل، که بیشتر تحت تأثیر محافل نزدیک به سردار سپه و مشاوران فکری و سیاسی او شکل گرفته بود، بهرغم نداشتن ساختار حزبی منسجم، حول محور اعتقاد به جمهوریخواهی گرد هم آمده بود. سید محمد رضا شیخ العراقینزاده، که بعدها به محمد رضا تجدد معروف شد، بهظاهر رهبری این فرقه را بر عهده داشت و برادرش سید محمد نیز او را یاری میکرد. این فرقه در سال ۱۳۰۲ شمسی روزنامهای به نام «تجدد» را منتشر کرد و آن را به عنوان ارگان حزبی خود معرفی نمود. به مرور زمان، این روزنامه شهرت یافت و فرقه نیز به «حزب تجدد» تغییر نام داد.
https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/2D775L/%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3_%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87_%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
------------------------------------------------
در حقیقت مدتها قبل از آنکه بهدنبال پیروزی انقلاب اکتبر طرح نظامیافتهتر و هدایتگرایانهترِ «صدور انقلاب» شوروی بهایران آغاز شود، شاهد نفوذ افکار و اندیشههای چپ و سوسیالیستی در ایران هستیم. ایرانیانی که از سالها قبل در باکو و دیگر مناطق آذربایجان شوروی و قفقاز حضور داشتند با اندیشهها و افکار چپ آشنا شده بودند. بهطور مشخص حزب سوسیال دموکرات قفقاز که افرادی مانند ژوزف استالین (رهبر آتی شوروی) آن را هدایت میکردند در اواسط دهه 1900م در میان ایرانیانی که بعضاَ در انقلاب مشروطه ایران نقشهای تأثیرگذاری ایفا کردند نفوذ فکری و سیاسی پیدا کرده بود. با چنین پیشینهای هم بود که جناحهای تأثیرگذاری از مشروطهخواهان ایران گرایشهای سوسیال دموکراتیک پیدا کردند و در تحولات و رخدادهای دوران انقلاب مشروطه سخت مؤثر ظاهر شدند. حزب دموکرات ( فرقه دمکرات است ) که در مجلس دوم مشروطه شکل گرفت گرایشهای آشکار سوسیالیستی داشت و این مهم در مرامنامه آن هم ذکر شده بود. همچنین بود برخی دیگر از احزاب کوچکتر، که در همان حوالی در فضای سیاسی و اجتماعی کشور اعلام موجودیت کردند. در واپسین برهه حیات مشروطه در دوران قاجار هم حزب سوسیالیست که سلیمانمیرزا اسکندری آن را هدایت میکرد مرام سوسیالیستی و چپ داشت.
https://www.iichs.ir/fa/news/5249/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA



Reader Comments